Skip navigation

Een waar gebeurd verhaal: Ergens halverwege de jaren tachtig maakt Negativland – een studentikoos alternatieve rockgroep uit San Francisco die graag ‘samples’ en ‘tapeloops’ van her en der gevonden geluidsfragmenten in de muziek verwerkt – het album ‘Escape from Noise’. Daarop twee regels die ‘geroofd’ zijn van een lp met toespraken en preken van een extreme Amerikaanse televisiedominee: ‘Christianity is stupid; Communism is good!’ De zin wordt keer op keer herhaald tegen een achtergrond van trage metal-rock.

mi0002423800
De plaat bleek de meest succesvolle van de groep tot op dat moment. Zo succesvol, dat Negativland van overal uit de Verenigde Staten uitnodigingen kreeg om te komen optreden. De bandleden aarzelden. Allevier hadden ze een baan. Onbetaald verlof vragen kon, maar geld toeleggen op een tournee ging te ver. Toch werd er een serie concerten geprogrammeerd, maar uiteindelijk bleek het financieel toch niet haalbaar en de zaak werd weer afgezegd.
Eén van de Negativland-leden, leest vervolgens een krantenartikel over een zestienjarige jongen uit een keurig christengezin in Minnesota, die met een bijl zijn beide ouders, broertjes en zusjes vermoord heeft. Niemand begrijpt de beweegredenen van de jongen. Het brengt de muzikant op een idee. Het werkelijke argument voor het afzeggen van de tournee – er moet geld bij – is zo kleurloos, dat hij een verklaring verzint waarbij de FBI de groep verbiedt om op te treden, omdat er een mogelijk verband zou kunnen bestaan tussen hun song ‘Christianity is Stupid’ en de Minnesota-moorden. Zijn mede-bandleden vinden het uit de duim gezogen verhaal helemaal in de stijl van Negativland passen en maken de ‘verklaring’ officieel openbaar.
Eerst gebeurt er helemaal niets. Vervolgens neemt een marginaal muziekblaadje in Californië het persbericht over. Dat wordt weer opgepikt door een groter tijdschrift. En kort daarna hangt de nieuwszender CBS bij de Negativland-leden aan de telefoon. Ze willen een documentaire over de zaak maken. De musici krijgen het gevoel dat hun grap wat uit de hand begint te lopen en proberen de zaak af te houden, maar de CBS-reporters laten zich niet van hun voornemen afbrengen. Dan moeten ze het zelf maar weten, denken de Negativlanders. Nog diezelfde dag komt een CBS-televisieploeg naar de oefenruimte van de dan nog altijd in de marge van de rockmuziek opererende groep.
Eén van de Negativland-musici zorgt er voor dat tijdens het hele ‘interview’ op de achtergrond een tape-loop wordt afgespeeld met de tekst ‘It’s a joke’. De bandleden proberen de zaak tijden het gesprek nogmaals te relativeren, maar de CBS-journalisten hebben hun zinnen gezet op een kloek nieuws-item waarbij veelvuldig gerefereerd wordt naar andere vermeende, door rockmuziek geïnspireerde moorden – Charles Manson en diens Beatles-obsessie voorop. Er gebeurt die dag verder weinig schokkends in Californië, met als gevolg dat de ‘Negativland – Minnesota Moorden’-connectie het belangrijkste CBS nieuws-onderwerp wordt in de ‘prime time’ avond-uitzending.
mi0000072959

Negativland-lid Mark Hosler vertoonde het complete CBS nieuws-item tijdens de serie lezingen die hij afgelopen weekeinde in ons land gaf en waarvoor de Impakt-organisatie hem ook naar Utrecht had gehaald. Hoe kunst de journalistiek beïnvloedt en hoe een stukje journalistiek vervolgens weer als kunstwerk geëtaleerd kan worden.
Hosler had méér verhalen. Vaak nog hilarischer dan het bovenstaande. Veel van die verhalen gaan over platenmaatschappijen die zogenaamd de ‘copyrights’ van hun artiesten bewaken, maar dat vertalen in zo’n graai- en schraapzucht, dat ze in feite alleen zichzelf in de voet schieten. En daarover heeft Negativland ondertussen ook weer een boek + cd gemaakt – titel: ‘Fair Use’ – dat is uitgegroeid tot een standaardwerk en veelgebruikt lesmateriaal over copyright- en ‘sample’-kwestie. De openingsregels luiden: ‘We leven in een wereld waarin niets is wat we geleerd hebben dat het is. Kunst is business, business is oorlog, oorlog is reclame en reclame is kunst.’ Anno 2003 gelden de met samples stoeiende tieners van weleer, Negativland, als ‘opinionleaders’ in één van de meest actuele kwesties in de kunst.

Peter Bruyn in Utrechts Nieuwsblad 12 februari 2003

Advertenties